It really is that dang phone; Veel mensen dealen met een overgestimuleerd brein

Veel mensen lopen rond met een overprikkeld brein en noemen het “tijdelijke druk”, “normaal” of zelfs “productief”. Maar wat als ik je als voormalig chronisch content creator vertel dat het vaak geen karaktereigenschap is maar een alarm van je systeem? Dit komt door constante stroom prikkels waar je zenuwstelsel simpelweg niet voor gebouwd is.

Korte dopamine ontvangen door short video’s zorgt voor een gevoel van beloning maar je hebt daadwerkelijk niets productief bijgedragen aan je eigen leven door iedereens leven te bekijken online. Normaal gesproken is dopamine gekoppeld aan moeite, focus en het behalen van een doel. Je werkt ergens naartoe, overwint iets kleins of groots, en dán volgt de beloning. Bij korte content online krijgen we de kick zonder de investering.

Ik klink wellicht als een boomer, ook al hoor ik officieël bij generatieZ, maar ik deel van mening dat wat meer gras mogen aanraken en minder schermtijd nodig hebben. Studies laten zien dat ons brein daadwerkelijk krimpt doordat we minder bewegen, socialiseren in het echte leven en technologie ons bijna alles laat creëren. De echte vraag is dus: wil je een snelle prikkel, of het diep gevoel van voldoening in je leven dat opbouwt?
Het is nog niet te laat, hier zijn een aantal redenen met oplossingen om bewust te werken aan je brein zonder (of met veel minder) social media en overmatig internetgebruik.

O1. Social media maakt je insensitief

Je brein went razendsnel aan hoge pieken van dopamine doordat je tijdens het scrollen door veel emoties schommelt. Door video 1 ben je extreem vastberaden door een mening, door video 2 voel je je onzeker omdat je geen “perfect” lichaam hebt, video 3 maakt je ineens melig door een dikke zwemmende kat. Dat en nog meer emoties gaan er door je heen en dat al in 30 seconden. Het gevolg? Stilte en normale momenten voelen vlak. Een rustig gesprek, een boek, een wandeling of zelfs een hobby lijken ineens “saai”. Je emotionele systeem die je hebt te verbinden om met echte mensen wordt afgestompt. Je reageert minder diep, maar ook minder autenthiek.

Oplossing: Je kunt je gevoeligheid opnieuw trainen. Kies activiteiten waarbij je zintuigen betrokken zijn en die tijd vragen. Denk aan tekenen, schilderen, schrijven met pen en papier. Door trager te werken, geef je je brein de kans om diepte weer te ervaren.

O2. Social media neemt je tijdsbesef

Dit was een “wake-up” call voor mij want eventjes 5 minuten scrollen bestaat niet. Je brein verliest zijn interne klok wanneer het constant wordt gevoed met nieuwe prikkels. Voor je het weet ben je een uur verder en voelt het alsof het 10 minuten waren. Tuurlijk, soms kom je oprechte educatieve video’s tegen maar als we eerlijk zijn is dat 1/6 van de content die we consumeren. Plus, implementeren we daadwerkelijk wel de video’s met levens veranderende informatie in ons leven?

Oplossing: Bouw discipline op met vaste offline-blokken. IPhone heeft een optie in de instellingen om bepaalde apps te blokkeren na een bepaalde tijd. Leg je telefoon fysiek in een andere ruimte tijdens studeren en slapen. Werk met tastbare materialen. Wanneer je met potlood op papier werkt, voel je daad letterlijk hoelang 24 uur is. Dat herstelt je tijdsbesef.

O3. Social media ontneemt je creativiteit. Het belangrijkste!

Er is een gezegde “verveling is nodig voor creativiteit.” Creativiteit heeft leegte nodig, verveling zelfs. Maar je brein is eraan gewend om stiltes ongemakkelijk te vinden. Valt er een moment stilte grijpen we naar het scherm.. Daarmee vullen we precies de ruimte waarin unieke ideeën hadden kunnen ontstaan met onzin of zelfs andermans ideeën. Onbewust ga je kopiëren in plaats van creëren. Ik kan je getuigen dat het algoritme mij als kunstliefhebber maandenlang een creatieve burnout heeft gekost.

Oplossing: Minder consumeren, meer produceren. Stel jezelf de vraag: Wat zend ik zelf uit? Tekenen is hierin krachtig. Je begint met een leeg vel. Geen vergelijking. Alleen jij en je waarneming, jij ontwikkelt en jij kiest de regie!

O4. Je raakt onbewust in een depressie en of burnout

De grootste boosdoener is constante vergelijking. Zonder social media en het internet ontdek je weer hoe “groot” de wereld om je heen is. En vergelijk je jezelf niet meer met een professional uit Singapore of Brussel. Ook informatie-overload en het gevoel “aan” te moeten staan, put je zenuwstelsel uit. Vraag jezelf eens af of je je herinnert waar de laatste 5 short video’s op je feed over gingen? Heeft die korte informatie iets aan je leven bijgedragen? Je denkt dat je nuttige informatie opneemt of rust neemt door te scrollen, maar neurologisch ben je overprikkeld en dus vermoeid.

Oplossing: Kies activiteiten die je zenuwstelsel reguleren in plaats van stimuleren. Wist je dat het geluid van zingende vogels of een boek bladzijde omslaan zorgen voor kalmte in je systeem? Maar ook arceren, mengen van verf, penseelstreken opbouwen. Het begint bij je ademhaling. Je ademhaling vertraagt. Je lichaam ontspant, daarna je hoofd en je brein signaleert dan; *aaahhh ik kan nu uit de overlevingsmodus en het is veilig om te rusten*

O5. Je brein en lichaam gaan achteruit

We horen vaker dat sporten gezond voor je is. Langdurig schermgebruik beïnvloedt je houding, je ogen, je concentratievermogen en zelfs je geheugen. Je aandachtsspanne verkort. Dat huiswerk of ingewikkelde puzzel maken? Daar is je brein niet meer aan gewend en vind dat lastiger af te ronden dan voorheen. Je brein is plastisch en kan krimpen. Het verandert voortdurend op basis van wat je herhaaldelijk doet. Gebruik je bepaalde netwerken minder (bijv. voor diepe focus/ruimtelijk inzicht) dan worden die verbindingen zwakker en word je “dommer”. En wat gebeurt er met je fysieke lichaam? Je krijgt een statische houding. Gespannen nek, want volgens studies slaat stress zich op in je schouders en nek.

Oplossing: Analoge hobby’s activeren andere hersengebieden. Hand-oogcoördinatie, fijne motoriek, ruimtelijk inzicht. Je mag meer focussen op activiteiten die focus en geduld vragen.

🌷Analoge hobbies zoals tekenen en schilderen zijn niet alleen ontspannend, het verbind, verdiept én blijft op lang termijn hangen. Misschien is de vraag niet of je minder online moet zijn. Maar wat er met je gebeurt als je structureel ruimte maakt voor offline creatie. Echte voldoening in het leven vinden is pas echt leven.